04 mrt 2021

10 Tips voor een goede afstandsles

Door de Coronacrisis schakelde ook ACTA over op afstandsleren. Onze docenten gingen enthousiast aan de slag om hun ‘gewone’ les om te toveren tot een digitale variant. Onze ervaringen en inzichten hebben we gebundeld in tien tips.

10 Tips voor een goede afstandsles

1. Verzamel een team

Een goede afstandsles maak je niet alleen. Het lesmateriaal aanpassen vraagt veel tijd. De PowerPointpresentatie bewerken, foto’s en filmpjes maken, audio inspreken, testvragen klaarzetten, digitale uitnodigingen versturen, …  Schakel dus zeker de hulp van collega’s in. Dit is meteen een ideale gelegenheid om samen de leerdoelen nog eens scherp te stellen en het huidige lesmateriaal onder de loep te nemen. Ga ook langs bij je IT-dienst. Welk digitaal platform is het meest geschikt? Wat is er allemaal mogelijk tijdens zo’n digitale les? Vraag ook na hoe het zit met de privacywetgeving. Laat eventueel instellen dat deelnemers je afstandsles niet zonder toestemming kunnen opnemen.

2. Maak een script

Omdat er bij het geven van een afstandsles heel wat komt kijken, is het belangrijk om een doordacht draaiboek te voorzien. Maak om te beginnen een duidelijke planning en taakverdeling op rond al het voorbereidend werk. Wanneer zullen jullie filmpjes opnemen? Hoeveel op voorhand worden de digitale uitnodigingen verstuurd? Zullen jullie al cursusmateriaal vooraf bezorgen aan de cursisten? Maak ook een script voor de afstandsles zelf. Wat moet op technisch vlak aanwezig zijn en eventueel nog eens getest worden vlak voor de les? Welke video’s of testvragen moeten klaargezet worden? Zorg  er bovendien voor dat al dit denkwerk niet verloren gaat en bewaar deze workflows. Collega’s zullen je dankbaar zijn als ze voor een gelijkaardige opdracht staan.

3. Organiseer je

Zorg ervoor dat je bij het geven van je afstandsles in een rustige ruimte zit. Maak dat je alles binnen handbereik hebt. Check of je oplader is aangesloten en voorzie bekabeld internet. Het is ook aangeraden om meerdere schermen aan te sluiten op je pc. Op die manier kan je makkelijk jouw presentatie, de testvragen en – indien de bandbreedte het toelaat –  de beeldschermen van je deelnemers zien. Daarnaast is het verstandig om een gerichte microfoon of headset te gebruiken die omgevingsgeluid onderdrukt.

4. Kijk met een digitale blik

Een afstandsles wordt door de lesgever op een heel andere manier beleefd als door de cursisten. Omdat de fysieke aanwezigheid van de lesgever wegvalt, ervaren de cursisten geen of veel minder ondersteuning door zijn handgebaren, mimiek, beweging of spontane interacties. Daarom is het belangrijk dat jouw online presentatie dit zoveel mogelijk opvangt. Zorg ervoor dat alles wat aan bod komt ook stapsgewijs mee wordt weergegeven op je PowerPoint. Splits indien nodig bepaalde onderdelen nog meer uit over verschillende slides. Voorzie een heldere lesstructuur die ten allen tijde waarneembaar is voor de cursisten. Vermijd zeker dat je moet wijzen met je cursor naar iets op je slide. Dit is voor deelnemers namelijk nauwelijks te zien. Hoewel er vergrootte cursors bestaan, is het beter om vooraf een pijltje te voorzien dat door middel van een animatie verschijnt. Verder weet ook iedereen dat het volgen van een digitale les erg intensief is. Geef daarom meer pauzes dan bij een fysieke les. Deze hoeven niet noodzakelijk lang te zijn, maar ze laten toe aan iedereen om even de ogen te laten rusten of misschien de nek- en schouderspieren even te stretchen. Laat wel telkens een goed zichtbare aftelklok lopen.

Dirk Voorspools, docent Elektro-, meet- en regeltechnieken bij Acta, tijdens het geven van een afstandsles.

5. Keep it simple

Maak bij de start van je les goede afspraken met je deelnemers. Wat zijn de leerdoelen, hoe ziet het lesverloop eruit en waar kunnen ze het online lesmateriaal vinden? Bespreek ook praktische zaken zoals de momenten waarop microfoons en camera’s aan mogen, alsook de manier waarop cursisten inhoudelijke vragen kunnen stellen aan jou. Typen ze deze in de chat of steken ze bijvoorbeeld digitaal een handje op? Hiermee kan al heel wat chaos voorkomen worden. Vermijd bovendien dat er te veel op hetzelfde moment aan de gang is. Als je tekst laat verschijnen op je slide, laat dan even de tijd om deze te lezen. Begin niet meteen te praten, want wat je zegt wordt dan toch niet geregistreerd. Dit is ook van toepassing wanneer cursisten een bestand aan het openen zijn of bijvoorbeeld van scherm moeten wisselen. Overdrijf verder niet met lettertypes, kleuren, animaties of GIF’s in je presentatie.

6. Ga digitale interactie aan

Idealiter kan je online lesgeven aan een kleine groep. Dit laat toe dat deelnemers jouw vragen mondeling kunnen beantwoorden. Als de groep groter is, zoek dan interactie met je cursisten via een online leerplatform zoals bijvoorbeeld VoxVote of Mentimeter. Er zijn heel wat mogelijkheden: open/gesloten vragen, rangschikken, foto’s of filmpjes toevoegen. Laat de antwoorden van je cursisten verschijnen in een grafiek en bespreek deze samen met hen. Dergelijke platformen bieden vaak ook de mogelijkheid om vragen te beantwoorden via Smartphone. Dit voorkomt dat deelnemers telkens moeten switchen tussen schermen.

7. Werk met een facilitator

Als lesgever inhoud overbrengen en ondertussen ook nog een chatroom en een Whats App-groep in de gaten houden, is erg moeilijk. Laat je daarom bijstaan door een tweede persoon. Als een cursist plots zijn internetconnectie kwijt is, kan deze facilitator hem op dat moment bijstaan. Eenmaal de deelnemer terug aangemeld is, kan je als lesgever altijd even kort hernemen, maar op die manier moeten anderen niet telkens minutenlang wachten tot het probleem van de baan is. Verder speelt de facilitator ook een belangrijke rol bij de opstart van de les. Hij controleert of iedereen aanwezig is en technisch operationeel is. Door een kwartier voor aanvang van de les ook al muziek te laten afspelen, voorkom je dat cursisten pas bij de start van de les ondervinden dat hun geluid niet werkt. De facilitator kan ook eventuele laatkomers opvangen en op weg helpen.

8. Voorzie een tweede communicatiekanaal

Geen Zoom, Teams of Skype sessie gaat voorbij zonder dat er wel iemand even wegvalt. In dat geval is het handig dat er nog op een andere manier gecommuniceerd kan worden ook. Dit kan bijvoorbeeld door vooraf een Whats App groep aan te maken met alle deelnemers. Indien je als lesgever technische problemen hebt, dan kan jouw facilitator de cursisten op de hoogte houden. Omgekeerd kan een cursist die problemen ondervindt door de facilitator bijgestaan worden.  Voor cursisten die minder vertrouwd zijn met ICT kan een telefoonnummer om naar te bellen bij problemen tijdens de afstandsles ook een goed idee zijn.

9. Plan een interne try-out

Als je nog geen ervaring hebt met het geven van een afstandsles, oefen dan op voorhand met collega’s. Organiseer een interne try-out en nodig minstens drie mensen uit om je afstandsles te volgen. Op die manier kan je testen hoe het lesgeven aan een groep verloopt. Geef de oefenles volledig zoals je die ook zou aanpakken voor externen. Houd het serieus en vraag je collega’s actief deel te nemen. Door deze try-out te organiseren bots je nu al op bepaalde problemen en kan je nog op tijd bijsturen. Achteraf kunnen je collega’s ook nuttige feedback geven.

10. Voorzie een digitale evaluatie

Omdat les geven vanop afstand toch fundamenteel verschilt van een live les, is het aan te raden om je cursisten op het einde van de les te bevragen. Ga na of ze de leerstof begrepen hebben. Was alles duidelijk? Zitten ze nog met vragen? Bevraag hen bovendien ook over het lesverloop en jouw eigen functioneren als lesgever. Gebruik hiervoor een digitaal evaluatieformulier. Dit kan bijvoorbeeld via Google of Microsoft Forms.
Vergeet ook niet bij het einde van de les om jouw deelnemers eventueel nog lesmateriaal digitaal te bezorgen. Hou er rekening mee dat de PowerPointpresentatie die je voor je afstandsles gebruikte hoogstwaarschijnlijk niet geschikt is om zomaar door te sturen. Door het gebruik van animaties kunnen afbeeldingen boven elkaar terecht komen. Verder is de presentatie misschien niet zo leesvriendelijk meer omdat je de leerstof wat meer hebt uitgesplitst over verschillende slides. Afbeeldingen en filmpjes kan je ook via een apart platform beschikbaar stellen voor je cursisten.